60'lar, 70'ler ve 80'ler / Mezardaki Ses

Geçmişin ve geleceğin bugünü öldürmesin izin verme. Zıvanadan çıkmış dünyada yola çıkmalı !

25 Nisan 2016 Pazartesi

Kuzu Neden Önemli ?


Önceki müzik yazımda üstü kapalı olarak sormuştum, müzik albümlerinin içinde bulunan kartonetler neden önemli diye. Şimdi cevaplıyorum. Eskiden internet yokken ve hatta yaygın olmadığı zamanlarda bile şarkı sözlerini bulamazdık. Ya dergilerde paylaşılan sözlere mahkumduk ya da dilimizi geliştirip söylenen sözlere kendimiz kulağımızı kabartırdık. Sonra internet çıktı ortaya, şarkı sözleri kartonetlerdeki yerinden oldu. Dahası son beş yıldır bırakın şarkı sözlerini, kartonetlerde derli toplu fotoğraf çekimleriyle bile karşılaşmıyoruz. Sadece albümde emeği geçenlerin isimlerini yazıyorlar, bir de ön yüzünden albümün kapağını ekliyorlar tamam oluyor. Halbuki kartonetin tek numarası fotoğraflar ve şarkı sözleri değildi. Emekle hazırlanan tüm kartonetler içinde "sırlar" barındırırdı. Yolculuktu. Dinlediğiniz şarkıcının hayat felsefesine ışık tutan bilgiler yer alırdı satır aralarında; tıpkı Prince'in Rave Un2 The Joy Fantastic albümündeki bu not gibi.

"Eğer bu ceket gerçek yünden yapılsaydı, yedi tane kuzu, hayata şöyle başlayacaktı; doğumun olduğu haftada kulakları delinecekti, kuyrukları kesilecekti ve erkek olanlar bilinçleri açık olarak hadım edilecekti. Çok yüksek ölüm oranları normal karşılanacaktı: bu kuzuların 20-40%'ı sekiz haftalık olmadan ölecekti, her yıl sekiz milyon yetişkin kuzu hastalıktan, açıkta bırakılarak veya ihmalle ölüyor. Çoğu insan, aşırı ısınmalarını önlemek için kırpılmanın hayvanlara yardımcı olduğunu zannediyor. Oysa tek bir yünün kaybedilmemesi için çiftlik sahipleri kuzuları, normalde döktükleri kışlık tüyleri dökemeden kırpıyor ve bunun neticesinde milyonlarca kuzu soğuktan ötürü hayatını kaybediyor. Tanrı'nın bütün canlılarına saygı duyun. 'Benim için bir kuzunun hayatı, bir insanın hayatından daha az değerli değildir' Mohandes Gandhi. Yaşam hediyesine değer verin ve Rave Un2 The Joy Fantastic"

Kartonetler bu yüzden önemli. Prince bir vegandı ve onun hayat felsefesi hakkında bir kartonete bakarak fikir sahibi olabiliyoruz. Dinleyici ile sanatçı arasında gizli bir yakınlaşma sağlanıyor böylece. "Küçük sırlarını" bizlerle paylaşıyorlar. Bu sadece bir örnek; daha çoğaltılabilir. Şuna benzer notlara artık rastlayamıyoruz. Çünkü her şey dijital oldu. Kartonetler bile dijital çağa ayak uydurmak adına baştan savma şekilde tasarlanıyor. "Nasılsa okunmuyor". Sadece eski albümlerin kartonetlerini okuyarak bir çok şey öğrenebilirsiniz. Hem de internette bulamayacağınız cinsten şeyler. Aralara sığdırılan kişisel notlar, espriler de cabası. Patti Smith, Easter plağında kendisine ilham kaynağı olan sanatçılardan bazılarının isimlerini not düşer;  Arthur Rimbaud, Pier Paolo Pasolini, Bernardo Bertolucci, Jean-Luc Godard, Elvis Presley ve daha nicesi.

İşte kartonet bu yüzden önemli. Kuzu önemli olduğu için. Beyonce'nin ve benzerlerinin her albümde deri ceketlerle, kürklerle boy gösterdiği için bu dipnotlar çok önemli. Kuzu önemli olduğu için. Kuzu önemli çünkü o da senin benim gibi bir canlı.

Patti Smith demişken, kendisi Prince'in unutulmaz şarkısı When Doves Cry'ını pek güzel söyler.

14 yorum:

  1. Şimdiii, Beyonce'ye laf çakılmış ama, kendisi albüm kartonetleri konusunda çok özenlidir. Her şarkısı için ayrı bir fotoğraf kolajı oluşturur. Bu bile aranan bir emek oldu artık.

    Yalnız gözlerim, incelemek için bize önerebileceğin albüm kartonetleri gibi bir liste aradı. Söyle bakalım arşivindeki hangi nadide parçaların kartoneti de albüm kadar değerli :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bende hiçbir albümü olmadığı için yorumsuz. Live dvd var sadece (I Am set) fakat o kürklerle dolandığı sürece benden çekeceği var istediği kadar iyi albüm çıkarsın :D

      Johnny Cash (Legend), Bob Dylan (Biograph) aklıma ilk gelenler.

      Sil
  2. Kartonetler güzel olmaz mıı yaa eskiden bir kaset aldığımda kartonetine bakmak için heyecanlanırdım :)
    Kuzuyla ilgili alıntı da çok hoşmuş , herhangi bir felsefesi olmayan sanatçıların çoğalamasından mı yoksa internettin gelişiminden mi bilinmez ama bu geleneğin devam etmesini isterdim

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. O heyecan yeter Mariposa :)

      Bence tüketimin ve internetin yükselişinden kaynaklı bu felsefe körelmesi. En nihayetinde çoğu dinleyici şarkıları (albümleri bile değil) dinleyip geçiyor. Acaba sözlerinde ne diyor, adamın vermek istediği bir mesaj var mıdır düşünmüyor. Yazık.

      Sil
  3. Ne güzel yazmışsın. Geçenlerde Bowie'nin Aladdin Sane'ini aldım, içinden şu çıktı, küçük poster gibi:
    http://eil.com/images/main/David+Bowie+Aladdin+Sane+-+1st++Fan+Club+F+278847b.jpg
    Oturup ağladım, I love you too diye :/

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bendeki Aladdin kırıldı ya :( Yenisini almam lazım bir ara da..ne ara :D Aaa bendeki cdde yok o poster. Yeni baskılara böyle güzellik eklemişler desene :) Cdnin içinde, Lady Grinning Soul (<3)un hemen yanında bir resmi var, elinde sigarayla, hastasıyım. Missed. But never forgotten.

      Sil
    2. Plak aldım, onun içinden çıktı :)

      Sil
    3. Yer bulamıyorum plaklar için :( Kırılmayacaklarını bilsem..

      Sil
  4. Ne güzel gerçekten... Sanatçıdan bir hediye gibi aslında.

    Konuya girilmişken söylemeden edemeyeceğim. Ünlülerin kürk vs. giyme sevdasını bir kez olsun anlayamadım. Başka konularda diledikleri kadar aktivist olabilirler, servet bağışlayabilirler ama bir cinayetin ürününü giydikleri sürece gözümde değer kazanmıyor söyledikleri/yaptıkları.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bence de öyle.

      Tam da bu konuyla ilgili bir yazım olacak, bu geceyarısından sonra yayında :) Beyonce yeni albüm çıkardı ve kapağında kocaman bir kürk var..

      Sil
  5. Özenli bir kartoneti incelemek ne keyiflidir.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ayrı bir kültür resmen ve giderek ölüyor ne yazık ki.

      Sil