60'lar, 70'ler ve 80'ler / Mezardaki Ses

"Ve en sonunda, göreceğin aşk, o güne kadar verdiğin aşka eşit olacaktır." - The Beatles (The End)

28 Ocak 2013 Pazartesi

Brando/Madonna

Madonna Türkiye Offical'ın Facebook sayfasındaki iletiyi aynen paylaşıyorum:


Photo courtesy of Edward Clark (LIFE Magazine archive)
"Madonna ile Marlon Brando'nun temsilcileri arasındaki dava karara bağlanmak üzere. MDNA Tour/Vogue performansı sırasında şarkıda geçen isimlerin fotoğrafları ekrana yansıyordu. Ancak bunun için temsilcilerin onayı gerekiyor. Dava ise bu yüzden açıldı. CMG, vefat eden birçok ünlü yıldızın haklarını yöneten bir firma. Madonna fotoğraflar için James Dean, Jean Harlow, Ginger Rogers gibi isimlerin temsilcilerine $5,000 ödedi ve CMG, Marlon Brando'nun temsilcileriyle de aynı şekilde anlaşmayı düşünüyordu. Ancak Eylül ayında temsilciler dava açarak $20,000 talep ettiler. Bu durum sözleşme maddesine göre fotoğrafları kullanılan diğer isimlere de $20,000 ödenmesi problemini beraberinde getiriyordu. Ekim ayında ise taraflar tekrar karşı karşıya geldi ve Brando'nun temsilcileri fotoğrafın kasten kullanıldığını belirterek kasıtlı olmayan her kullanım için $100,000 ve kasıtlı olan her kullanım için 1 milyon dolar talep ettiler. Son olarak dava ile ilgili taraflar presipte anlaşmaya vardı ancak anlaşmanın şartları henüz ortaya konmadığı ve anlaşmayı yürütmek için zaman ihtiyaç olduğu belirtildi."

Temsilcilerin paraya ihtiyaçları var sanırım; çünkü bahsi geçen performans, başta Brando olmak üzere daha birçok unutulmaz Hollywood yıldızına bir saygı duruşu niteliğinde. Kalkıpta konserde kullanılan bir resmin ardından "Ama bizim onayımızı almalısınız" demek bana komik geliyor. Evet bir yazı yazarken ya da bir sunumda bir başkasının çektiği fotoğrafı ya da yaptğı bir görseli kullanırken kaynak belirtmek gerek (aşırmacılığı, fikir hırsızlığını önlemek için). Fakat adı üstünde bu bir "saygı duruşu (tribute)". Bu yüzden Madonna'nın haksız yere böyle bir davayla karşı karşıya geldiğini düşünüyorum. Ortada yanlış bir durum yok bence. Bilakis ben o gece "Vogue" performansı esnasında, malum yıldızları ekranda görünce kalbim pırpır atmaya başladı.

* * *

İşin komik tarafına gelelim şimdi de. Yukarındaki iletiye yapılan yorumlara şöyle bir baktım ve acı bir kahkaha patlattım. Yorumlardan bazılarını aynen paylaşıyorum:

"Onların fotoğrafını ekrana yansıtıyor kaç ülkede kocaman arenalarda konser verdi onları insanalara hatırlatıyor teşekkür edecekleri yerde bide dava açıyolar."

"pes. fosillesmis insanlari her turda hatirlatiyor kadin uzerine para oduyor pehh"

"tesekkur yerine dava aciyorlar şaka gibi!!!!"

Madonna'nın -malum- muhafazakar hayranları da çok komik adamlar vesselam. Her yorumları ayrı bir tez konusu olacak cinsten. Marlon Brando, James Dean, Marlene Dietrich, Bette Davis, vs. fosilleşmiş insanlarmış.. Bu günleri de gördük sonunda ! Bahsi geçen isimlerden acaba kaçını tanıyor bu çocuklar, merak ediyorum gerçekten. Belli ki bilmiyorlar. Yazık. Bilselerdi "Madonna sayesinde adları hatırlanıyor" tarzında komik ve acınası laflar etmeye cesaret bile edemezlerdi. Şimdi şarkıda geçen sayısız ismi tek tek tanıtmaya gerek yok. Konumuz Brando olduğuna göre kendisini bu çocuklara tanıtmak istiyorum.

Peki kim bu "fosil" Brando ?

Amerikan kültürünün köşe taşlarından biri hiç kuşkusuz. Amerika diyince akla gelen ilk isimlerden. Elvis Presley, Marilyn Monroe ve Marlon Brando ! Yıllar geçse de dünyanın her yanında, üzerinde kendisinin fotoğraflarının basılı olduğu t-shirt, hediyelik eşya, vb. şeylere rastlamak mümkün. James Dean'in bir zamanlar ona özendiği de bir gerçek.

İki kez Oscar ödülüne layık gösterildi. İlkini kabul etti. Ancak The Godfather filmindeki efsanevi Vito Corleone performansı ile kazandığı  ikinci Oscar ödülünü almayı reddetti ve ödül törenine Kızılderili kostümleri içerisinde Apaçi bir temsilci gönderdi. Sebebi neydi biliyor musunuz çocuklar ? Hollywood sektörünün, Yerli Amerikan Halkı'nın haklarını görmezden gelmesi ve yıllarca Kızılderililerin yok edilmesi karşısında susmaları.



Acaba Madonna son otuz yılda bu kadar sert bir protestoya imza atmış mıdır ? Hiç sanmam. Yemez çünkü. O ancak kırmızı halılarda arz-ı endam etmeyi sever. Bir de hayırsever görünmeyi. Malavi'de yaptırdığı okulcukları unutmamalı !

Dahası var, Brando, Amerika'daki ırkçılığın zirve yaptığı yıllarda zenci hakları mücadelesinin sonuna kadar destekçsi oldu.1963 yılında başkentte gerçekleştirilen ve 300,000 katılımcı sayısına ulaşan büyük "ırkçılığa hayır" yürüyüşene katıldı. Martin Luther King'in meşhur "I Have a Dream" konuşmasını yaptığı gün. Madonna o zamanlar altında bezle ortalıkta dolanıyordu büyük ihtimalle.

Photo courtesy of  US Information Agency
Brando, zenci hakları mücadelesinin öncülerinden James Baldwin ile. 1963 protestosu sırasında..

Yıllar geçti. 2004'te Brando'yu kaybettik. Ancak onun filmleri Amerika'da hala televizyonlarda gösterilmekte. Godfather performansı dillerden düşmemekte. Metod oyunculuğunun en büyük öncülerinden kabul edilmekte ve hala gelecek nesillere ilham vermekte.

Şimdi sorarım.. Hala onun -Madonna'nın adını hatırlatmasına gerek duyan- unutulmuş bir fosil olduğunu düşünüyor musunuz çocuklar ?

5 yorum:

  1. Zihinciğim çok haklısın ama Brando'yu överken madonna'yı kötülemek biraz manasız olmuş. Zaten Madonna da o isimlerin hepsini senin de dediğin gibi saydığından o şarkıya almış ve şovunda gösteriyor, kendinden üstün gördüğünden o isimlerin her birini. Yoksa Madonna'da toplumsal bilinç, popüleritesinin epey gerisinde bunu zaten epey fark ettiriyor kendisi.

    Yorumlara gelince yine birini överken ille birini yerme huyumuz yüzünden yine koskoca isimlere fosil demişler. Ne kadar kaba bir tabir, ne kadar yanlış.
    Yine de o fotoğraflardan telif hakkı almak nedir ya? Bu kadar mı paragöz olunur? Temsilcileri, resmen ne var ne yok faydalanmak adına bunu yapıyorlar başka nedeni zaten kesinlikle yok belli. Hakları gözetmek adına yapılmış kuralların, hırs ve para uğruna ne kadar çirkince çarpıtılabildiklerinin bir kanıtı.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Marlon Brando is the best, alayına rest diyorum :D Şaka bir yana malum benim en sevdiğim aktör kendileri. O yüzden de biraz fazla tepki verdim. Ama dediğin gibi kaba bir tabirde bulunmuşlar. O şarkıda geçen isimlerin her biri en az Madonna kadar önemli ve değerli isimler.

      Aslında Madonna'yı kötülemek gibi bir amacım yoktu bu yazıda. Ama yalan da değil. O dönemlerde Madonna daha bebekti :D Ve hiçbir zaman Madonna'nın hayırsever biri olduğuna inanmadım. Bono kadar şovcu olduğunu düşünmesem de kalbinden gelerek birşeyler yaptığına da inanasım gelmiyor. Çünkü kendi deyimiyle o bir "materyalist kız". Kendisini uzun yıllardır takip ediyorum ve söylediği her söz attığı her adım para üzerine kurulu. Onu yargılamak değil amacım; ama Brando gibi ya da diğer gerçek aktivist, hayırsever,vb. gibi olmadığını düşünüyorum. Keşke olsa :(

      Sil
    2. Bence Brando yaşasaydı bu temsilciler kafasındaki adamlara gülerdi. Adamlar suyunun suyu mantığında. Utanmasalar adamın ismini her telafuz edişimizde de para kesecekler :D

      Sil
  2. Öncelikle şu var, telif hakkı konusunda kimsenin yapabileceği birşey yok. Madonna ve Brando farklı kulvarlarda eşit statüye sahip sanatçılar. Nasıl Madonna her hangi bir dizide adı geçtiği taktirde 20.000 dolar alıyorsa, Brando'da gayet bunu yapabilir. Burda konu bedava reklam falan değil. Brando'nun reklam için siyah beyaz bir resminin ülke ülke gezen bir kadının sahnesine ihtiyacı yok. Yani bu bir reklam değil, Madonna'nın showu için bir ayrıntı.

    Yorumlarsa daha komik. Bu kadın onlara saygı duruşu yapmış. Şarkının 1990'da çıktığını ve o dönemlerde bu saydığı isimlerin M'e nasıl katkıları olduğunu bilseydi muhtemelen parmaklarını kırar o tuşlara basmazdı. En büyük temennim o yorumları yapanların fosilleşmesi.

    YanıtlaSil
  3. Ben zaten olayı bedava reklam olarak görmüyorum. Kadın sadece saygı duruşu için kullanmış. Reklam amacı güderse Brando'ya haksızlık etmiş olurdu zaten. Sanki kenarda köşede kalmış eski bir yıldızı yeni nesillere tanıtıyormuşcasına.. Öylesi kabul edilemez. Reklam da yapmadığı için bence bu dava saçmalık. Aksi olsaydı ya da M onun üstünden para kazanmaya kalksaydı yaptıklarında sonuna kadar haklı olurlardı bence.

    Aynen öyle kanka. 90'da bu saydığı isimler artık klasik olmuşlardı. Hepsi belli bir yaşa gelmiş ve hatta bir kısmı çoktan ölmüş efsanelerdi. Daha önce bir yazı yazmıştım. Madonna'nın bu isimleri nasıl taklit ettiğine dair. İlham almış demek isterdim; ama bariz bir şekilde verilmiş Marilyn Monroe, Bette Davis, vs. pozları var.

    YanıtlaSil