60'lar, 70'ler ve 80'ler / Mezardaki Ses

"Ve en sonunda, göreceğin aşk, o güne kadar verdiğin aşka eşit olacaktır." - The Beatles (The End)

20 Temmuz 2012 Cuma

Ekşi Sinema ‘Alternatif’ Top 250

Ekşi Sinema geçtiğimiz aylarda bir liste yayınladı ve o gün bugündür bir tartışmadır sürüp gidiyor. Kimileri bu listeyi sevinçle karşıladı kimileri de beğenmeyerek elinin tersiyle itti. Öncelikle şunu belirtmek isterim ki birşeylerin listesini yapmak zordur. Bu ister bir alışveriş listesi olsun, isterse en sevdiğiniz sanat eserleri olsun. Mutlaka birşeyler unutulur. Ama mutlaka. Bu da tatsız sonuçlar doğurabilir. Birinde çocuğunuz "baba neden bize ketçap almadın" derken öbüründe "şu filmi neden eklemedin" derler. Bu yüzden de liste işlerini hiç sevmem. Bu blogta da zaman zaman bazı listeler yayınladım elbette; ama sorarsanız bana için rahat mı diye yanıtım rahat değil olur. Çünkü ben kendi hazırladığım listelerde bile eksikler, sorunlar fark ediyorum sonradan ve canımı sıkıyor. İyisi mi bu çetrefilli işe hiç kalkışmamak.

Bu arkadaşlar ortaya bir emek koyup 250 filmlik dev bir liste hazırlamışlar. Çeşitli eleştirmenlerin katkılarıyla elbette. İlk duyduğumda heyecanlanmıştım. Zira listenin içinde "alternatif" kelimesi geçiyordu. Ama sonra fark ettim ki işin rengi başkaymış. Neye alternatif kime alternatif belli değil. Tek anladığım bu listeyi hazırlayanların IMDB adlı ünlü sinema sitesinin meşhur 250 filmlik listesinin bir "anti"sini yapmayı hedefledikleri. Öyle ki IMDB Top 250 listesindeki filmlerin bir kısmını listeye koymamak için ciddi bir uğraş vermişler. Peki amaç ne ?


İster kötü niyetlisin deyin, isterseniz başka bir şey ama amaçları açık ve net: entel görünme kaygısı ! Bu kadar açık ve net söylüyorum. Neden ? Hemen açıklayayım. Bir kere listeye bakarsanız filmlerin yüzde doksanından fazlası festival filmi ya da sanat filmi diye nitelendirilen türden şeyler. Koskoca listede bir tane bile aksiyon filmine rastalayamazsınız. Sanat filmi kötü birşey mi ? Asla değil. Bilakis sanat filmlerini, bağımsız sinemayı her zaman daha sempatik bulmuşumdur. Ama bu demek değildir ki Hollywood filmi izlemem etmem.

Beni bazıları şöyle zannediyor: Yedi yirmi dört Tarkovski ya da Bergman izliyor. Yok böyle birşey ! Bir kere o kadar saat Tarkovski izlesem hayattan soğurum. Gerçekliğimi yitiririm. Sıkıntıdan ölürüm. Elbette ben de sanat filmi dışında şeyler izliyorum. İzlemiyorum dersem yalan olur. Bence hepimiz de böyleyiz gençler. Şimdi rahat olmakta fayda var. Entel görüneceğim diye de yalan söyleyecek halim yok. Hepimizin içinde böyle bir eğilim var. Murathan Mungan'a bizzat sormuştum ne tür filmlerden hoşlanıyorsunuz diye, cevap gayet net: aksiyon. Ne güzel işte ! Adamın içi dışı bir. Entel pozlar keseceğim derdinde değil. Doğruyu söylüyor.

Her ne kadar festival filmlerinden daha çok zevk alsam da çok sevdiğim büyük bütçeli Hollywood filmleri de var. Olması da gayet normal bence. Dediğim gibi sadece sanat filmleriyle ömrümü geçirmiyorum. Öylelerine de bilakis acıyorum. Ne derseniz deyin bunun adı bağnazlıktır. Nasıl ki "ıyyy sanat filmi" diyen adamı kale almıyorsam "ıyy Hollywood izlemem" diyen adamı da takmıyorum ben. Ben at gözlükleri de takmıyorum birileri gibi. Herşeye açık olacaksın arkadaş. Hepsinden izleyeceksin. İyisini kötüsünü ayırt etmeyi bileceksin. Hollywood'u sevmeyebilirsin, ben de sevmiyorum, ama hakkını vermeyi de bileceksin. Her büyük bütçeli filme önyargılı yaklaşırsan bunun adına elitizm değil önyargılı olmak denir.

Maalesef bu alternatif liste benim açımdan pek birşey ifade etmiyor. Listeyi baştan sona dikkatlice inceledim. Kısa notlar aldım. Şimdi gözüme çarpanları kısa kısa değerlendirmek istiyorum:

- Bir kere Hollywood'un Altın Yılları olarak adlandırılan dönemden neredeyse kayda değer hiç film listede yer almamış. Ne yani "Casablanca (Kazablanka)", dünyanın en iyi 250 filmi listesinde yer almayı hak etmiyor muydu ? Vallahi Bogart ve Bergman mezarlarında ters dönmüştür. Aynı şekilde "Gone With the Wind (Rüzgar Gibi Geçti)" nerede allasen ? Dahası benim favori filmim "Sunset Boulevard (Sunset Bulvarı)" yok listede ! El insaf. Hadi ben filmin tutkunuyum, belki objektif değerlendiremiyor olabilirm; ama bir sinema tarihi kitabı da mı okumadınız arkadaş ? Dünyanın en iyi film noir'larından biri olarak kabul ediliyor ve Hollywood'un karanlık yüzüne vurulan en büyük darbelerden biridir Sunset Blvd. Ölümsüz bir klasiktir. Aynı şekilde büyük Hollywood yıldızlarının hit filmleri de görmezden gelinmiş. Elizabeth Taylor, Judy Garland, Greta Garbo, Joan Crawford, James Dean, Marlon Brando, Fred Astaire,..

- Fritz Lang klasiği "Metropolis"i listede görmemek bünyemde kalıcı hasarlara sebebiyet verdi. "Metropolis" diyorum ! Daha ne olsun arkadaş. Ayrıca Lang ustanın "M" filmi de atlanmış. Olacak iş değil.

- Jean-Luc Godard'ı ne kadar sevdiğimi ve övdüğümü biliyorsunuz. Yaşayan en büyük yönetmenlerden biri hiç şüphesiz ve Fransız Yeni Dalgası dendi mi akla gelen ilk isimlerden biri. Ne hoştur ki listede Godard'a ait 5-6 film var ve birçoğuda gerçekten çok güzel filmler. "Bande a Part" ve "Vivre Sa Vie"yi görmek ne mutlu. Ama o da ne ? Godard'ın ilk ve bence en iyi filmi olan "A Bout De Souffle (Serseri Aşıklar)" listede yok ! Kaldı ki Yeni Dalga'nın fitilini ateşleyen film Serseri Aşıklar'dır. Dünya sinema tarihini değiştiren üç beş filmden biridir. Böyle bir filmin atlanması tam bir acemilik !

- Madem Yeni Dalga'ya ve Fransız sinemasına hayranız Agnés Varda'dan bir film görmek isterdim listede. Özellikle "Cleo de 5 a 7" filmini. Köşe taşı filmlerden biridir Fransız sinemasındaki. Truffaut'nun ölümsüz eseri "Les quatre cents coups"un listede olmaması da gayet şaşırtıcı. Malum, entelliğe giriş dersinde okutulan ilk filmlerden biridir ve gayet sağlam bir Yeni Dalga filmidir.

- Western filmlere de hiçbir şekilde şans tanınmamış olması "entel kaygılardan" kaynaklansa gerek. Sergio Leone'nin spaghetti western türündeki birbirinden güzel klasiklerini böyle bir listeye koymamak başka türlü nasıl açıklanabilir ki ? En azından "Once Upon a Time in the West" ve "The Good,The Bad and The Ugly" olmalıydı. Elinizi vicdanınıza koyun ! O efsanevi final nasıl unutulur ? Bir Hollywood düşmanlığı daha...

- Marlon Brando'nun muhteşem performanslarına da garezi var sanırım listeyi hazırlayanların. "On the Waterfront (Rıhtımlar Üstünde)"taki Brando şovu görmezden nasıl gelirler ? Oradaki doğaçlamayı okullarda ders niyetine okutmak lazım. Eldiven sahnesini hatırlayınız.. "The Godfather (Baba)" serisinden hiçbir film yok listede. Bunun üstüne sanırım yorum yapmaya bile gerek yok. Ayrıca dünyadaki en iyi savaş filmi olarak kabul ettiğim Coppolla imzalı "Apocalypse Now (Kıyamet)" da listede yok.

- Dahası üstad Kubrick'in nerdeyse hiçbir filmi yok listede. Bir tek "Spartacus" var. Ki bir Kubrik hayranı ve aynı zamanda uzmanı olarak söyleyebilirim ki "Spartacus", Kubrick filmografisinin en zayıf filmlerinden biridir. Güzel filmdir evet; ama hiçbir zaman "2001: A Space Odyssey" ya da "A Clockword Orange" kadar yenilikçi olamamıştır. "Paths of Glory" kadar da görkemli bir anlatıma sahip değildi. Hadi hepsini geçtim de "2001" ya.. Tüm zamanların en büyük bilimkurgu yapımıdır. Ay'a bile çıkılmamıştı o film çekildiğinde. Ve izleyenler bilirler, Kubrick usta 2000'li yılların teknolojisine kadar sıkı tahminlerde bulunmuştur o filmde. Görüntülü konuşma gibi.. Adam uzayı görmeden uzayı üç aşağı beş yukarı doğru betimlemiş filmde. Daha ne ya ?! Nietzsche alt metnine girmiyorum bile. O filmin teknolojik fikirleri ve felsefik derinliği bir başka filmde yoktur. Bu konuda kimse taviz verilmesini beklemesin. Bu filmin listede yer almaması skandaldır ! KABUL EDİLEMEZ !

- Hazır "2001: A Space Odyssey"den bahsetmişken listede "Star Wars"tan da bir filmin olmadığını arada belirtmek isterim. Dilim tutuldu şuan..

- Ne yazık ki bir bilimkurgu şaheseri olan "Terminator II: Judgement Day" de listede yer bulamamış. "2001:A Space Odyssey"i koymayan adam "Alien"ı zaten koymaz. Şaşırmadım.

- Entellerin pek sevdiği yönetmenlerden olan Ingmar Bergman'ın olmasına şaşmadım. Evet, güzel filmleri var. Ama "Yedinci Mühür" nerede ? O film olmasaydı Bergman Bergman olabilir miydi ? "Persona"yla bir yere kadar..

- Listenin en büyük şoklarından biri de 80'li yılların kült korku filmlerinden "Carrie"ydi. Güzel film; eyvallah. Son sahnesinde korkmuş muydum, korkmuştum; eyvallah. Ama ilk 250 filmden biri midir ? Komik. Sen kalk Kubrick'in "Shining (Cinnet)" ve Romero'nun "A Night of the Living Dead" filmlerini görmezden gel sonra da "Carrie"yi koy. Alemsiniz vesselam.

+ Allah'tan Carpenter'ın korku başyapıtı "Halloween"ini koymuşlar listeye. Sevindirici.

+ Bir başka sevindirici nokta da Cassavetes'in bağımsız yapımlarından "A Woman Under the Influence"ın listede yer alması. Gena Rowlands'ın bu filmdeki performansını görmezden gelselerdi herhalde intihar ederdim !

+ Cassavetes'ın "Gloria"sı var listede, güzel.

+ Wim Wenders'ın en güzel filmleri seçilmiş. Özellikle "Paris, Texas"ı listede görmek sevindirdi beni.

- "Nekromantik" gibi aptal bir filmin "alternatif" listede olmasa cidden komik.

- Madem Cronenberg koyacaktınız "The Fly" nerede ? Adamın en meşhur filmidir "The Fly" ve dönemin hatrı sayılır korku filmlerinden biridir. Belki şimdi izleseniz efektleri komik bulacaksınız; ama adamın sineğe dönüştüğü sahnede ben korkmuştum.

- Woody Allen da aynı şekilde. Bir "Manhattan" ya da "Annie Hall" olmalıydı listede. "Annie Hall" kara mizahın en büyük örneklerinden biridir ve Allen o filmde adeta döktürür.

- AKIRA KUROSAWA FİLMLERİ NEREDE ??? BİR "YEDİ SAMURAY" YA DA "RAN"I KOYAMADINIZ MI ! PES ! "RASHOMON"A DA RAZIYIM. AMA MUTLAKA DAHA FAZLA KUROSAWA OLMALIYDI. BÜYÜK BİR HATA

- "Matrix" de yok.. Eğer "Matrix"e de yüksek bütçeli içi boş Hollywood filmi diye bakıyorsanız ciddi bir sorun var demektir ortada. İlk film mutlaka listenin üst sıralarında yer almalıydı.

+ "The Hours"u listede görmek şaşırtıcı ve sevindirici.

- Hadi ama son 15 yılın en iyi 3-5 filminden biriydi Aronofsky imzalı "Requiem for a Dream". Görmezden gelinemez. Sarsıcı bir yapımdı !

+ Listede Lars von Trier'den "Breaking the Waves"i görmek hoşuma gitti.

- "Lost In Translation".. Şaka gibi. Innaritu filmleri yok ama !!!

- "Lord of the Rings" YOK ! Son film mutlaka olmalıydı.

- Animasyon ve çizgi filmlere hiç yer verilmemiş. Miyazaki filmleri klasiktir beyler. Unutmayın !

- "Bir Zamanlar Anadolu'da" NBC'nın en iyi filmiydi ama Kubrick'le Kurosawa'nın filmlerinin yerine bunun seçilmesi gülünç.

* * *

Kimse kusura bakmasın ama bu liste tamamen "bir amaca" yönelik hazırlanmış. "Aman Hollywood"tan uzak duralım prensibine uyulmuş. Alternatif olacağım diye birçok iyi yapım görmezden gelinmiş ve liste bir sürü saçma sanat filmiyle doldurulmuş. Şimdi bu satıları okuyanlar bana "aman sanattan ne anlar" diyecekler. Desinler. Benim birikimimi bilip bilmeden iki satırlar yargılayamazlar. Hollywood'u bir gün savunacağım akılımın ucundan bile geçmezdi; ama oldu. Olmalıydı da. Hakkın yenmesine tahammülüm yok. Her buldukları sanat filmine "iyi" diyen zihniyetten sıtkım sıyrıldı. Bir kere de masaya vurun arkadaş. "Bu filmde kötü" deyin. Ben diyorum.

Bu yazıyı birilerini kötülemek için yazmadığımı bilmenizi isterim. Tüm samimiyetimle söyleyebilirim ki bu listede emeği geçenlere saygım sonsuz. Bir emek harcanmış bu uğurda. Yadsıyamam. Ama şunu da eklemek isterim; sinemayı sadece durağan, diyaloglar ve fotografik çekimlerden oluşma sahnelerle dolu filmler zannetmek çok yanlış bir düşünce biçimi. Sinema demek sadece sanat filmi demek değildir. Asla. Bazıları diyorlar ki "Lord of the Rings"in neyi sanatsal ? Arkadaş sen bir git sinematografi üstüne kitap al, oku. Sonra konuş ! Alternatif olacağım, entel pozlar keseceğim diye rezil etmeyin kendinizi. Lütfen.


Zihin !

4 yorum:

  1. açık konuş! sen profesyonel eleştirmensin aslında, bizden gizliyorsun di mi? :)))

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ah keşke olabilsem :)) teşekkür ederim.

      Sil
  2. Liste ne ahım şahım güzellikte ne de çok olumsuz eleştiriyi hak ediyor.Orta karar bir liste olmuş.Filmlerin bazısı ücrada kalmış
    ortak zevkleri pek olmayan filmler.Dediğin gibi de İMBD'de top 250 dışı kalmış klasiklerin listesi gibi olmuş.
    Bazı yönetmenlerin en kötü filmleri yer almış listede.Misal Hitchcock-Birds,Visconti-Leopar
    Bazı filmlerin konusu çok basit oluyor.Misal sadece Amerikalıları ilgilendiren filmin (Hombre) listede yer alması ilginç.

    Film olsun kitap olsun müzik olsun oturupta top liste yapamıyorum.Mutlaka unuttuğum yerine yanlış bir yapıtı koymuş olduğum oluyor.
    Sonradan düşünüpte pişman olabiliyorum.Bu tür listeleri de pek takmıyorum.Okuyup geçiyorum.Bana göre bu listede daha iyi filmler olabilirdi.
    Neyse
    yazı için teşekkürler Zihin.
    Her zamanki gibiydi. :))

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Birds güzeldi ya :/ Ama tabii bir Psycho değil. Ya da Rear Window. Dediğin gibi listede basit konulu filmlerde var. Elbette her film karmaşık bir yapıya sahip olmak zorunda değil ama mesela Carrie'nin listede yer alması tuhaf bir durum bence. Allah'ın sıradan korku filmi yani :D Sunset Boulevard'dan iyi olduğunu kimse iddia edemez. Eden çarpılır, yukarıda Allah var; görüyor :D

      Sil